Jak prawidłowo dbać o handpan?

Czyszczenie handpanu
To podstawa pielęgnacji handpanu. Może się to wydawać oczywiste, ale ile handpanów szybko uległo zniszczeniu, ponieważ nigdy nie były czyszczone? Niestety, zdecydowanie zbyt wiele…
Wycieranie handpanu

Należy to robić za każdym razem, gdy grasz na instrumencie. Tak, za każdym razem. Jeśli raz o tym zapomnisz, nie ma sensu wstawać w nocy, aby naprawić swój błąd, ale ważne jest, aby wyrobić sobie ten dobry nawyk, który zajmuje tylko dwie minuty i nieograniczone przedłuża żywotność handpanu.
Najlepiej użyć do tego suchej ściereczki z mikrofibry. Można to jednak zrobić również zwykłą bawełnianą koszulką (czystą!), jeśli nie masz pod ręką nic lepszego.
Celem jest usunięcie wszelkich śladów tłuszczu i soli mineralnych pozostawionych na instrumencie przez nasze palce. Nawet myjąc ręce dwadzieścia razy dziennie, nasza skóra nieustannie wydziela sebum (w przeciwnym razie mielibyśmy skórę suchą jak stary pergamin), które osadza się na handpanie.
Biorąc pod uwagę, że na powierzchni osadza się również kurz, wilgoć, ziarenka piasku, pyłki… szybko otrzymujemy mieszankę — niewidoczną gołym okiem — która może szybko uszkodzić powłokę instrumentu.
Jeśli masz zrobić tylko jedną rzecz, aby dbać o swój handpan, to właśnie to: czyść go po każdym użyciu!
Przeczytaj również: Jak nauczyć się grać na handpanie?
Przetrzyj handpan alkoholem
Czynność tę należy wykonywać mniej więcej co dwa lub trzy miesiące, w zależności od intensywności użytkowania instrumentu. Celem jest dokładne usunięcie WSZYSTKICH śladów, które mogły pozostać po licznych czyszczeniach na sucho przeprowadzanych po każdym użyciu.
Puryści powiedzą wam, że czyszczenie alkoholem powinno odbywać się co tydzień i z pewnością, jeśli macie taką możliwość, to lepiej. Jeśli jednak posiadacie instrument dobrej jakości i dbacie o niego, nie ma żadnego ryzyka w wykonywaniu tej czynności rzadziej.
Pamiętaj jednak, aby używać suchej i czystej ściereczki z mikrofibry (nowej?) oraz alkoholu dezynfekującego. Poświęć trochę czasu na dokładne przetarcie zewnętrznej powierzchni, krawędzi, a także wnętrza. Lepiej jest wykonywać tę czynność rzadziej, ale porządnie, niż robić to byle jak co tydzień. Rzadko zdarza się, aby pierwsze plamy rdzy pojawiły się na środku, tam, gdzie zawsze dobrze się szoruje… To właśnie zapomniane zakamarki lub miejsca, które szybko się przemywa, najczęściej stwarzają problem.
UWAGA: Jeśli właśnie naoliwiłeś swój handpan, alkohol usunie znaczną część oleju… Dobrym pomysłem jest wykonanie wszystkich tych czynności konserwacyjnych jednocześnie, ale w takim przypadku pamiętaj, aby wyczyścić instrument alkoholem przed naoliwieniem.
Zapobieganie rdzewieniu
Po przypadkowych upadkach i nieco ograniczonych znajomych, którzy zastanawiają się, co można wyciągnąć z handpanu za pomocą młotka, rdza jest wrogiem numer jeden Twojego instrumentu. Aby go przed nią chronić, należy przestrzegać dwóch bardzo prostych zasad.
Właściwe przechowywanie instrumentu
Pokrowce służą do ochrony instrumentu podczas transportu, ale nie do przechowywania go w domu. Handpan należy przechowywać na świeżym powietrzu, w raczej suchym pomieszczeniu (unikaj łazienki lub kuchni).
Jeśli mieszkasz w pobliżu morza, zachowaj szczególną ostrożność: wilgotne i słone powietrze nie sprzyja Twojemu instrumentowi.

Ochrona handpanu
Warto regularnie nakładać na instrument olej ochronny, aby zapewnić mu dodatkową ochronę przed czynnikami atmosferycznymi. Częstotliwość tej czynności zależy w dużej mierze od miejsca, w którym mieszkasz. Na pustyni Atacama, gdzie wilgotność jest bliska zeru, możesz to robić raz w roku, podczas gdy na Wyspach Owczych, gdzie deszcz łączy się z wilgocią oceanu, będziesz musiał to robić mniej więcej co miesiąc.
Usuwanie rdzy z handpanu
Pomimo całej troski, jaką mu poświęciłeś, Twój instrument postanowił sprawić Ci przykrość i zaczął rdzewieć!
Dobra wiadomość: rdza to problem czysto estetyczny, który w żaden sposób nie wpływa na brzmienie. Chyba że rozprzestrzeni się na cały instrument, który zacznie się rozpadać, ale w takim przypadku masz w rękach relikt, a nie handpan!
Druga dobra wiadomość: plamę rdzy można usunąć. Jednak proces ten prawdopodobnie wpłynie na wygląd zewnętrzny instrumentu. Ponownie, brzmienie pozostaje takie samo, ale estetyka niekoniecznie będzie najbardziej przyjemna.
Małe plamki rdzy
Jeśli na waszym handpanie jest tylko kilka małych plam rdzy, najprościej jest użyć zielonej strony gąbki (tej szorującej) i delikatnie pocierać, aby usunąć rdzę bez uszkadzania całej powłoki powierzchniowej.
Rdza się rozprzestrzeniła
Zostawiłeś swój handpan na kilka miesięcy nad morzem i plamki rdzy się powiększyły… Usunięcie ich gąbką jest nadal możliwe, ale istnieje ryzyko uszkodzenia powierzchni instrumentu. W takim przypadku należy użyć dostępnej w handlu ściereczki antykorozyjnej, która działa znakomicie, ale może wchodzić w reakcję z powłoką powierzchniową, co spowoduje pozostawienie śladu o innym kolorze. Należy używać z ostrożnością!
UWAGA: Unikaj „egzotycznych” rozwiązań i babcinych sposobów. Pocieranie instrumentu ziemniakiem lub cebulą jest całkowicie bezcelowe, a kwas cytrynowy, solny… to potencjalnie niebezpieczne produkty.
Co nie niszczy twojego handpana

W tym miejscu postanowiliśmy obalić pewne fałszywe plotki, które można znaleźć na niektórych stronach internetowych:
Handpan nie boi się słońca. Nie, Twój instrument nie ulegnie deformacji, jeśli zostanie pozostawiony na słońcu. Jeśli tak się stanie, to znaczy, że dałeś się nabrać i kupiłeś instrument z tworzywa sztucznego! Nawet jeśli temperatura wynosi pięćdziesiąt stopni, nie stopi się on na słońcu.Z tego samego powodu wasz handpan nie boi się w szczególności zmian temperatury, przynajmniej tych, które mogą wystąpić podczas normalnego użytkowania. Jeśli mieszkacie na Syberii, gdzie jest -40°C, i macie zwyczaj wkładać instrument do piekarnika przed wyjściem na zewnątrz, by grać w zamieci śnieżnej, to możliwe, że z czasem brzmienie ulegnie pogorszeniu.
Żarty na bok – pamiętaj, że twój handpan jest wykonany z metalu i zachowuje idealną stabilność w temperaturach od -30° do 50°!
Zawsze należy zasięgnąć informacji u producenta
To niezwykle ważna kwestia. Podane wskazówki mają charakter ogólny i dotyczą wszystkich modeli, ale każdy producent handpanów stosuje inne materiały i metody obróbki. Może to oznaczać różnice w częstotliwości koniecznej konserwacji, a także w rodzaju stosowanych produktów.
Zazwyczaj handpan ze stali nierdzewnej wymaga mniej konserwacji, ponieważ znacznie rzadziej rdzewieje. Z drugiej strony handpan z porowatej stali nie powinien być olejowany zbyt często ani obficie, ponieważ istnieje ryzyko nasiąknięcia metalu (co negatywnie wpłynie na brzmienie).
Co więcej, jeśli chodzi o olej, każdy producent zaleca konkretny rodzaj. Należy pamiętać, że nie chodzi (tylko) o to, abyś kupował u niego, ale o to, że każdy olej ma inny skład, mniej lub bardziej dostosowany do użytego metalu i obróbki.
Używanie innego preparatu tylko dlatego, że „w końcu wszystkie oleje są takie same” lub „mój znajomy tego używa i powiedział, że świetnie sprawdza się na jego handpanie”, może mieć katastrofalne skutki dla trwałości Twojego instrumentu… Ostrzegaliśmy!